Gündüz Vassaf’ın 24 Aralık 2000 tarihli yazısından alınmıştır. Tam metnini bu yazılarını derlediği Türkiye sen kimsin? kitabında sahife 69’da bulabilirsiniz.
“…Niçin kendimize ve dünyada nerede durduğumuza ilişkin bu kadar inişli çıkışlı bir halet-i ruhiye içindeyiz?
Böyle bir sorunun cevabı nasıl araştırabilir emin değilim. Konuyu düşünürken aklım, insanların hangi koşullarda kendilerini her şeye muktedir, hangi koşullardaysa beceriksizin teki olduğunu irdeleyen bir psikolojik deneye takıldı.
İlkokul çocuklarıyla yapılan deneyde, öğretmen talebelerine önemli bir araştırmanın sonuçlarını açıklayacağını söyler. Bilim adamları, mavi gözlü çocukların zeki ve çalışkan, kahve rengi gözlülerin aptal ve tembel olduğunu saptamıştır. İlkokul öğrencilerine yapılan bu açıklamayı (bence böyle ahlaksızca bir deney yapan psikolog meslekten men edilmeliydi) takip eden günlerde eskiden aralarında hiç fark yokken, mavi gözlülerin derslerinde ve imtihanlarında başarılı, kahverengi gözlülerin performanslarının ise birdenbire düştüğü görülür.
Aradan zaman geçer.
Öğretmen gene talebelerine çok önemli bir açıklama yapacağını söyleyip, “Bilim adamları size önceden söylenenlerin yanlış olduğunu ispat ettiler. Yeni araştırmalar tam tersini gösteriyor. Kahverengi gözlüler zeki, mavi gözlüler aptalmış” der.
Sonraki günlerde mavi gözlülerin notları düşerken kahverengi gözlülerde sınıfın en çalışkanları olur. “
